Μια διαδρομή πρόληψης, υποστήριξης και δημιουργικής συμμετοχής, με επίκεντρο τους εφήβους και σταθερό σύμμαχο τον Δήμο Αχαρνών.

Η ψυχική υγεία δεν αποτελεί απλώς την απουσία μιας ψυχικής διαταραχής. Είναι η δυνατότητα κάθε ανθρώπου να αναπτύσσεται, να δημιουργεί ουσιαστικές σχέσεις, να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες και να αισθάνεται ότι ανήκει σε μια κοινότητα που τον αποδέχεται και τον στηρίζει. Για τους εφήβους, που διανύουν μια περίοδο σημαντικών αλλαγών, αναζητήσεων και προκλήσεων, η ανάγκη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Με αυτή τη φιλοσοφία δραστηριοποιείται από το 1988 η Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (ΕΠΑΨΥ), ένας φορέας με πολυετή παρουσία στον χώρο της κοινοτικής ψυχικής υγείας και της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης. Με ιδρυτή τον ψυχίατρο και ομότιμο καθηγητή Κοινωνικής Ψυχιατρικής Στέλιο Στυλιανίδη, η ΕΠΑΨΥ υπηρετεί ένα μοντέλο φροντίδας που τοποθετεί τον άνθρωπο στο επίκεντρο, προωθώντας την πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση, την κοινωνική ένταξη και την καταπολέμηση του στίγματος.

Βασική αρχή της είναι ότι η ψυχική υγεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκομμένα από το οικογενειακό, σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον. Αντίθετα, η αποτελεσματική φροντίδα προϋποθέτει τη συνεργασία επαγγελματιών, οικογενειών, εκπαιδευτικών, τοπικών φορέων και της ίδιας της κοινότητας.

It’s Up to You(th): Δίνοντας χώρο και φωνή στους νέους

Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης υλοποιείται το It’s Up to You(th), ένα δωρεάν πρόγραμμα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για εφήβους/ες και νέους/ες 12-21 ετών και τις οικογένειές τους, το οποίο χρηματοδοτείται και εποπτεύεται από το Υπουργείο Υγείας. Λειτουργεί σε συνεργασία με δήμους, σχολεία, υπηρεσίες και την κοινότητα, με στόχο την πρόληψη και την αντιμετώπιση της νεανικής βίας, παραβατικότητας και των ψυχοκοινωνικών δυσκολιών.

Το πρόγραμμα αναγνωρίζει ότι πίσω από τις δυσκολίες που μπορεί να εκδηλώνονται κατά την εφηβεία συχνά βρίσκονται σύνθετες προσωπικές, οικογενειακές και κοινωνικές ανάγκες. Η επιθετικότητα, η απομόνωση, η δυσκολία διαχείρισης των συναισθημάτων ή οι συγκρούσεις δεν αποτελούν απλώς συμπεριφορές προς αποδοκιμασία, αλλά συχνά χρειάζονται ουσιαστική κατανόηση, αξιολόγηση και κατάλληλη υποστήριξη.

Η προσέγγιση του It’s Up to You(th) δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση μιας δυσκολίας όταν αυτή έχει ήδη εκδηλωθεί. Επιδιώκει να δημιουργεί τις συνθήκες ώστε οι νέοι να αναπτύσσουν ψυχική ανθεκτικότητα, να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν τα συναισθήματά τους, να καλλιεργούν υγιείς σχέσεις και να ανακαλύπτουν δημιουργικούς τρόπους συμμετοχής στην κοινωνική ζωή.

Στον Δήμο Αχαρνών, η φιλοσοφία αυτή μεταφράζεται σε μια σταθερή προσπάθεια σύνδεσης της επιστημονικής γνώσης με τις πραγματικές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.

Υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης: Κανένας έφηβος μόνος απέναντι στις δυσκολίες

Το It’s Up to You(th) παρέχει δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη, στην έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών και στην κατάλληλη παρέμβαση.

Μέσα από τη συνεργασία με εφήβους, οικογένειες, εκπαιδευτικούς και φορείς της κοινότητας, το πρόγραμμα επιδιώκει να συμβάλει στην αντιμετώπιση δυσκολιών που σχετίζονται με τη συναισθηματική ευαλωτότητα, τις διαπροσωπικές συγκρούσεις, τις επιθετικές συμπεριφορές, τη σχολική προσαρμογή και τις προκλήσεις της εφηβικής ανάπτυξης.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην υποστήριξη του οικογενειακού περιβάλλοντος, καθώς οι γονείς και οι φροντιστές αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των εφήβων. Παράλληλα, η συνεργασία με τη σχολική κοινότητα ενισχύει τη δυνατότητα έγκαιρου εντοπισμού αναγκών και ανάπτυξης ενός υποστηρικτικού πλαισίου γύρω από κάθε νέο άνθρωπο.

Η πρόσβαση στην υποστήριξη δεν θα πρέπει να συνδέεται με τον φόβο της κριτικής ή του στιγματισμού. Η αναζήτηση βοήθειας αποτελεί πράξη φροντίδας και ευθύνης, ενώ η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αποτροπή της επιδείνωσης των δυσκολιών.

Για τον λόγο αυτό, σημαντικό μέρος της λειτουργίας του προγράμματος αποτελεί η συνεργασία με τις κοινωνικές υπηρεσίες, τις σχολικές μονάδες και τους επαγγελματίες που έρχονται καθημερινά σε επαφή με εφήβους. Μέσα από την επικοινωνία και την παραπομπή προς την ομάδα του προγράμματος, μπορεί να διερευνηθεί η ανάγκη υποστήριξης και να οργανωθεί η κατάλληλη παρέμβαση, με σεβασμό στην εμπιστευτικότητα, στα δικαιώματα και στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε νέου.

Η ουσιαστική πρόληψη, άλλωστε, ξεκινά όταν η κοινότητα γνωρίζει πού μπορεί να απευθυνθεί και όταν οι διαθέσιμες υπηρεσίες συνεργάζονται αντί να λειτουργούν αποσπασματικά.

Από τη θεωρία στην πράξη: Οι Αχαρνές στο επίκεντρο των δράσεων

Η συνεργασία της ΕΠΑΨΥ με τον Δήμο Αχαρνών έχει αποκτήσει ιδιαίτερο περιεχόμενο μέσα από πρωτοβουλίες που φέρνουν την ψυχική υγεία πιο κοντά στην καθημερινότητα των πολιτών.

Μία από αυτές ήταν η ημερίδα «Διαδρομές της εφηβείας: Προκλήσεις και καλές πρακτικές», που πραγματοποιήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 2026 στο Δημαρχείο Αχαρνών, σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Κοινωνικής Πολιτικής του Δήμου. Η εκδήλωση συγκέντρωσε δεκάδες εκπαιδευτικούς και αποτέλεσε μια σημαντική ευκαιρία επιστημονικού διαλόγου και ανταλλαγής εμπειριών γύρω από τις σύγχρονες προκλήσεις της εφηβείας.

Η ανταπόκριση της εκπαιδευτικής κοινότητας ανέδειξε την ανάγκη για σταθερούς διαύλους επικοινωνίας ανάμεσα στα σχολεία και στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, αλλά και τη σημασία της πρόληψης μέσα στο φυσικό περιβάλλον των εφήβων.

Εξίσου χαρακτηριστική ήταν η δράση «Hooping for Change», που πραγματοποιήθηκε στις 13 Ιουνίου 2026 στην Κεντρική Πλατεία Αχαρνών, σε συνεργασία με την εθελοντική ομάδα Rebounders και με την υποστήριξη του Ιδρύματος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου (IAMM) – ΑΙΓΕΑΣ ΑΜΚΕ.

Το μπάσκετ έγινε αφορμή για συνάντηση, συμμετοχή και συζήτηση γύρω από την πρόληψη της βίας και την ψυχική υγεία. Αθλητικές δραστηριότητες, διαδραστικά παιχνίδια, ενημερωτικά περίπτερα και βιωματικές εμπειρίες, μεταξύ των οποίων η αξιοποίηση τεχνολογίας εικονικής πραγματικότητας, δημιούργησαν ένα διαφορετικό πλαίσιο επικοινωνίας με τους νέους.

Από τη Γη στο Διάστημα: Όνειρα χωρίς όρια

Μια ακόμη ξεχωριστή πρωτοβουλία πραγματοποιήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2026, με την εκδήλωση «Από τη Γη στο Διάστημα», στην οποία συμμετείχε ο ιατρός και αστροναύτης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, Αδριανός Γολέμης.

Η εκδήλωση υλοποιήθηκε από το It’s Up to You(th), με τη συνεργασία του Δήμου Αχαρνών και του Δημόσιου Ωνάσειου Σχολείου – 7ου Γενικού Λυκείου Αχαρνών, προσφέροντας στους μαθητές μια μοναδική ευκαιρία επικοινωνίας με έναν άνθρωπο που έχει αφιερώσει την πορεία του στην επιστήμη, στην εξερεύνηση και στην υπέρβαση προσωπικών και επαγγελματικών προκλήσεων.

Μέσα από την προσωπική του διαδρομή, ο Αδριανός Γολέμης μίλησε για την επιμονή, την προετοιμασία, τη συνεργασία, τους φόβους και τις δυσκολίες που συνοδεύουν την προσπάθεια επίτευξης ενός μεγάλου στόχου.

Πέρα από τη συναρπαστική εμπειρία της γνωριμίας με τον κόσμο του διαστήματος, η συνάντηση ανέδειξε ένα βαθύτερο μήνυμα για την ψυχική υγεία των νέων: ότι η αποτυχία δεν καθορίζει την αξία μας, ότι η αβεβαιότητα αποτελεί μέρος της διαδρομής και ότι η προσωπική εξέλιξη χτίζεται μέσα από μικρά, σταθερά βήματα.

Σε μια εποχή όπου πολλοί έφηβοι βιώνουν πίεση, αμφιβολία και ανασφάλεια για το μέλλον, τέτοιες συναντήσεις μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμες ευκαιρίες έμπνευσης και ενδυνάμωσης.

Παράλληλα, η ΕΠΑΨΥ και ο Δήμος Αχαρνών έχουν αναπτύξει πρωτοβουλίες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, επιδιώκοντας να περιορίσουν τα στερεότυπα και να ενισχύσουν τον δημόσιο διάλογο για την ψυχική υγεία.

Κοινός παρονομαστής όλων αυτών των δράσεων είναι η πεποίθηση ότι η πρόληψη δεν εξαντλείται στην ενημέρωση. Χρειάζεται εμπειρίες, σχέσεις, συμμετοχή και ευκαιρίες ώστε οι νέοι να αισθάνονται ότι η φωνή τους έχει αξία.

Νεανική βία: Από τον στιγματισμό στην κατανόηση και την πρόληψη

Η αύξηση της δημόσιας ανησυχίας για τα περιστατικά νεανικής βίας καθιστά περισσότερο αναγκαία από ποτέ την ανάπτυξη ολοκληρωμένων και επιστημονικά τεκμηριωμένων παρεμβάσεων.

Η βία στην εφηβεία αποτελεί σύνθετο κοινωνικό και ψυχολογικό φαινόμενο. Δεν μπορεί να ερμηνευθεί αποκλειστικά μέσα από την ατομική συμπεριφορά ενός νέου ούτε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά μόνο με τιμωρητικές πρακτικές. Η οικογενειακή δυσλειτουργία, οι εμπειρίες απόρριψης, η σχολική αποσύνδεση, οι κοινωνικές ανισότητες και η έλλειψη υποστηρικτικών σχέσεων αποτελούν παράγοντες που χρειάζεται να εξετάζονται με προσοχή, χωρίς γενικεύσεις ή απλουστεύσεις.

Ο ιδρυτής και επίτιμος πρόεδρος της ΕΠΑΨΥ, Στέλιος Στυλιανίδης, έχει αναδείξει μέσα από τη δημόσια αρθρογραφία και τις παρεμβάσεις του τις ιδιαίτερες ψυχικές και κοινωνικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι νεότερες γενιές. Σε ένα περιβάλλον αλλεπάλληλων κρίσεων, αβεβαιότητας και αποδυνάμωσης των κοινωνικών δεσμών, η ανάγκη των νέων για ασφάλεια, αναγνώριση, ουσιαστική επικοινωνία και προοπτική γίνεται ολοένα πιο επιτακτική.

Αυτή η οπτική υπενθυμίζει ότι η αντιμετώπιση της νεανικής βίας δεν είναι μόνο ζήτημα ελέγχου της συμπεριφοράς. Είναι, πρωτίστως, ζήτημα πρόληψης, κοινωνικής συνοχής, πρόσβασης σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας και δημιουργίας πραγματικών ευκαιριών για τους νέους.

Η επένδυση στην ψυχική υγεία των εφήβων είναι επομένως και επένδυση σε μια κοινωνία με λιγότερη βία, περισσότερη αλληλεγγύη και ισχυρότερους δεσμούς εμπιστοσύνης.

Συνεχίζουμε μαζί: Μια συνεργασία με επίκεντρο το μέλλον των νέων

Η μέχρι σήμερα παρουσία του It’s Up to You(th) στον Δήμο Αχαρνών αναδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας ανάμεσα στην τοπική αυτοδιοίκηση και στους εξειδικευμένους φορείς ψυχικής υγείας.

Η ΕΠΑΨΥ, μέσα από τη συνεργασία της με τον Δήμο Αχαρνών, τη Διεύθυνση Κοινωνικής Πολιτικής, τις σχολικές κοινότητες και τους τοπικούς φορείς, επιδιώκει να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος όπου η πρόληψη και η ψυχοκοινωνική υποστήριξη αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής της κοινότητας.

Οι δράσεις που πραγματοποιήθηκαν δεν αποτελούν μεμονωμένες εκδηλώσεις, αλλά σημαντικά βήματα προς μια κοινή κατεύθυνση: μια πόλη που ακούει τους νέους της, αναγνωρίζει τις ανάγκες τους και τους δίνει χώρο να εκφραστούν, να συμμετάσχουν και να ονειρευτούν.

Με αυτή την παρακαταθήκη, η ΕΠΑΨΥ προσβλέπει στην περαιτέρω ενίσχυση της αγαστής συνεργασίας με τον Δήμο Αχαρνών, με νέες πρωτοβουλίες, περισσότερες ευκαιρίες συμμετοχής και ακόμη ισχυρότερους δεσμούς με την τοπική κοινωνία.

Γιατί η ουσιαστική πρόληψη δεν χτίζεται από έναν φορέα μόνο. Χτίζεται μέσα από τη συνεργασία, τη συνέπεια και την κοινή πεποίθηση ότι κάθε νέος άνθρωπος αξίζει να έχει δίπλα του μια κοινότητα που τον στηρίζει.

Επικοινωνήστε μαζί μας για πληροφορίες ή για να κλείσετε ραντεβού:  6943212594, up.youth@epapsy.gr ,  www.epapsy.gr/its-up-to-youth

Το πρόγραμμα υλοποιείται στους Δήμους: Αμαρουσίου | Αχαρνών | Κηφισιάς | Λυκόβρυσης-Πεύκης